NIE KRADNIJ !!!
Bielskie Syreny.pl
NIE KRADNIJ !!!

od WSMu do FSMu
- Beskid - 25 lat od decyzji







Przedstawiony poniżej artykuł ukazał się w Automobiliście z 2006 roku.


"Beskid - 25 lat od decyzji"

(opracowanie konstrukcji polskiego samochodu osobowego w FSM - Bielsko-Biała)

Artykół jest wypowiedzią znanego konstruktora na temat niewykożystanych możliwości inżynierskich i projektowych. Na temat Beskida publikowaliśmy artykuł w pierwszym numerze "Automobilisty" z września roku 1999
- redakcja.

NIE KRADNIJ !!!
Pierwsze szkice Beskida.

Przed 25 laty w lutym 1981 roku, Rada Naukowo-Techniczna Ośrodka Badawczo- Rozwojowego przy FSM podjęła decyzję (pod przewodnictwem Prof. Jana Wajanda), że w miejsce licencyjnego "malucha" (Fiat 126) opracowana zostanie konstrukcja polskiego osobowego pełnowymiarowego samochodu FSM-106 w celu uruchomienia jego produkcji na bazie posiadanych technologii oraz pras tłocznych, maszyn, linii transportowych, hal produkcyjnych. Fabryka samochodów małolitrażowych w Bielsku-Białej, która od chwili jej otwarcia w 1972 roku wyprodukowała już 1 milion sztuk licencyjnych samochodów osobowych Polski Fiat 126p, zapłaciła w 1979 roku za całosć - za hale, maszyny, przyrządy, licencje itp., otrzymane w ramach umowy licencyjnej z Fiatem - czyli Fabrica Italiana Automobili - Torino. Marzenia polskie o produkcji masowej popularnego samochodu osobowego, pełnowymiarowego - dla polskiej populacji (bo bardziej jesteśmy rośli od Włochów) spełniły się, a decyzja otworzyła drogę do prac projektowych w oparciu o wstępny rysunek autora konstrukcji.

NIE KRADNIJ !!!
Rekordowy motocykl braci Koprowskich - 208 km/h w 1956.

Polscy inżynierowie byli dobrze przygotowani na polskich uczelniach, do projektowania, konstruowania i opracowywania technologii produkcji samochodów, przy pomocy "starych dydaktyków". Ten fakt był nie do przyjęcia przez dycydentów w Polsce Ludowej, krórzy niszczyli twórcze polskie myślenie, w tym również techniczne. Mieliśmy chwilę na przedstawienie możliwości technicznych np. w roku 1956 - o czym świadczy zamieszczone obok zdjęcie oprofilowanego motocykla członków kadry narodowej braci Mieczysława i Zbigniewa Koprowskich z Łagiewnik k/Krakowa. Ten pierwszy w Polsce areodynamiczny motocykl osiągał predkość 208 km/h, a był to bezwzględny rekord prędkości na drodze w 1956 roku. Te osiągnięcia, nie jedyne w technice, rzutują na lata 60. - produkujemy 320 tys. sztuk rocznie motorowerów i motocykli (w Polsce nie mamy produkcji motocykli i motorowerów od 1990 roku).

Po rewolucyjnym gorącym lecie 1980 roku wydawało się, że ruszymy z ideą polskiego samochodu, bo dysponowaliśmy dwoma fabrykami:

  • FSO - Fabryką Samochodów Osobowych w Warszawie,
  • FSM - Fabryka Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej (otwarta w 1972 roku wyprodukowała w 1979 roku 252 tys. samochodów),
  • obie fabryki z pełnym zapleczem technologicznym i maszynowym wspomaganym przez narzędziownie w KZWM (dawna SHL) w Kielcach.

    NIE KRADNIJ !!!
    Część zespołu projektowego przy pełnowymiarowej makiecie Beskida (zdjęcie wykonał student
    Politechniki Krakowskiej na lotnisku w Rakowicach k/Krakowa).

    Decyzja o budowie polskiego samochodu osobowego - pełnowymiarowego była przyjęta przez FSM w Bielsku-Białej, ale nie przez władze - decydentów. Przez okres prawie całego roku przekonywano władców w Warszawie o możliwościach twórzych polskich inżynierów wykształconych na polskich uczelniach. Jednoczesnie były prowadzone przez konstruktorów prace projektowe wraz z analizami ergonomicznymi w oparciu o pomiary polskich antropologów. Należy chociaż wspomnieć o niektórych nauczycielach akademickich uczelni, którzy swoimi wykładami kształtowali twórcze działania w technice:

    NIE KRADNIJ !!!
    Tak sprawdzaliśmy wygodę wnętrza makiety.

  • Prof. Kotowski (pierwszy twórca szybowca w powojennej Polsce) z Areodynamiki,
  • Prof. Rubczyński (pierwsze prawo jazdy w Polsce) z Teorii Ruchu Pojazdów,
  • Prof. Małecki (konstruktor silnika polskiego samolotu Łoś) z Silników Spalinowych na Politechnice Krakowskiej w Krakowie,
  • Prof. Meissner twórca form pojazdów w Akademii Sztuk Pieknych we Wrocławiu,
  • Prof. Wierzbicki twórca teorii energochłonności nadwozi w PAN w Warszawie
    i inni.
  • Prace wstępne konstrukcyjne prowadzone w Bosmal - Bielsko-Biała przerwał stan wojenny w grudniu 1981 roku, a niszczyciele polskiej myśli technicznej podjęli decyzję modyfikacji i uruchomienia tej modyfikacji - licencyjnego FIAT-126p pod nazwą "BIS", absorbując prototypownię, modelarnię i innych do działań uruchomieniowych. Dopiero w końcu 1982 roku pozwolono na wznowienie prac przy polskim nowym samochodzie osobowym FSM-106 - w czasie niecałych trzech kwartałów powstał jego przedprototyp. 11 lipca 1983 roku jazdę próbną samochód odbył na drodze z Bielska-Białej do Cieszyna z konstruktorami, prowadzony przez piszącego artykuł, ale już z nazwą "BESKID-106".

    NIE KRADNIJ !!!
    Na razie jeszcze model w małej skali.

    Podać należy rozwiązania konstrukcyjne polskich inżynierów samochodu osobowego o nazwie "Beskid" marki FSM (marki, której już nie ma), które obowiązują nadal w XXI w. I tak:

  • aerodynamiczna sylwetka "klina", która obowiązuje nie tylko samochody, ale również pojazdy szybkobieżne szynowe,
  • asymetryczne usytuowanie osi obrotu wycieraczek szyby przedniej pojazdów,
  • pełnowymiarowa przestrzeń pasażerska pojazdu - samochodu osobowego dla szerokiej populacji światowej,
  • zmienna przestrzeń bagażowa uzyskiwana poprzez składanie tylnych siedzisk,
  • zderzaki energochłonne z wkładkami ze spienionego tworzywa np. poliuretanu, wielokrotne zmniejszenie ilości wytłoczek do budowy samonośnych nadwozi.
  • NIE KRADNIJ !!!
    Prototyp w czasie prób szosowych.

    W ciągu najbliższych 25 lat produkcji motoryzacji światowej, dla popularnych samochodów osobowych dominować będzie jednobryłowy, aerodynamiczny prekursorski kształt typu "Beskid", co jest niezaprzeczalnym wkładem polskich inżynierów w światową technikę motoryzacyjną.



    Wiesław Wiatrak
    zdjęcia z archiwum autora





    Copyright 2010-2012 - Rajsky
    Wszystkie artykuły i fotografie są własnością strony www.bielskiesyreny.pl
    Kopiowanie i rozpowszechnianie jest zabronione.